αποτυχία;

Posted on 4 Μαΐου 2016

0


αποτυχία;
Αν το δεις απ’ την κατάλληλη οπτική γωνία, “αποτυχία” δεν το λες.

αποτυχία;

 
 

Ο(κατά τεκμήριο σοβαρός) καθηγητής γεωπολιτικής στη Σορβόνη Γιώργος Πρεβελάκης, υπό τον τίτλο Ανοχύρωτες Πολιτείες καταθέτει, στις 26 Μάρτη (2016) στην καθεστωτική “καθημερινή” το δικό του ρέκβιεμ για την “δύση” – με αφορμή την “ισλαμική τρομοκρατία”. Το να περιμένει κανείς οξυδερκείς αναλύσεις από οργανικούς διανοούμενους είναι μάταιο πια. Αν βρίσκεται κάτι σε παρακμή στον αναπτυγμένο καπιταλιστικά κόσμο, εδώ και δεκαετίες, είναι σίγουρα η ιντελιγκέντσιά του. Πράγμα που εξηγείται…
Οι τρεις πρώτες παράγραφοι του άρθρου πάνε ως εξής:

Ο “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας”, [σ.σ.: τα εισαγωγικά στο πρωτότυπο…] αντίδραση στην αναπάντεχη επίθεση της Αλ Κάιντα στους Δίδυμους Πύργους, έθεσε σε κίνηση την αμερικανική πολεμική μηχανή. Δεκαπέντε χρόνια μετά, μεγάλα τμήματα της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής έχουν αποσταθεροποιηθεί, εν πολλοίς ύστερα από δυτικές παρεμβάσεις, με συνέπεια εκτεταμένες συμφορές στους ενεχόμενους λαούς. Ταυτοχρόνως η τρομοκρατία, ως Λερναία Ύδρα, όχι μόνο δεν εξοντώνεται, αλλά αναπτύσσει εναλλακτικές.
Κάθε νέα τρομοκρατική επίθεση οδηγεί σε δυτικές αντιδράσεις, οι οποίες, αντί να ελέγξουν το πρόβλημα, το αναρριπίζουν. Η επίθεση στις Βρυξέλλες επιθέτει ένα νέο στρώμα στη συσσώρευση φαύλων κύκλων. Οι επιπτώσεις στο εύθραυστο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, με το προσφυγικό κύμα να ανακαλεί από τα βάθη της ευρωπαϊκής ψυχής σκοτεινά ανακλαστικά, αναλύονται ad nauseam: κατάλυση της ελεύθερης κίνησης των προσώπων, άνοδος των δεξιών εξτρεμιστών, κοινωνική και επαγγελματική περιθωριοποίηση των μουσουλμάνων της Ευρώπης, οπισθοδρόμηση του ευρωπαϊκού σχεδίου.
Η δεκαπενταετής εμπειρία θα έπρεπε να έχει οδηγήσει σε βαθύτερες σκέψεις. Απέναντι στην τρομοκρατική απειλή, οι δυτικές κοινωνίες εφαρμόζουν σταθερά την ίδια μέθοδο: αυξάνουν σταδιακά τα μέτρα, τη “δόση”. Το πρόβλημα, όμως, δεν επιλύεται· αντιθέτως επιτείνεται. Η τρομοκρατία προσαρμόζεται, εθίζεται, όπως ο Μιθριδάτης στο δηλητήριο. Η Δύση, αντί να την εξουδετερώνει, την ασκεί και την ενδυναμώνει.
Άραγε δεν το αντιλαμβάνονται οι αρμόδιοι;

Αυτό είναι το σημείο που ο καθηγητής φτάνει στην πηγή· όμως νερό δεν πρόκειται να πιεί! Έχει κάνει τις (προφανείς) διαπιστώσεις, και διατυπώνει το ερώτημα: “οι αρμόδιοι δεν καταλαβαίνουν”; Ποιοί είναι οι “αρμόδιοι”; Υποθέτουμε ότι ο καθηγητής γεωπολιτικής εννοεί τις κυβερνήσεις. Σίγουρα όχι τις καπιταλιστικές άρχουσες τάξεις, ή κάποιες φράξιές τους· ούτε τα “βαθιά κράτη”.
Σε κάθε περίπτωση αυτό που έχει ήδη περιγράψει ο καθηγητής γεωπολιτικής, ακόμα κι αν είναι μια συζητήσιμη “όψη” της πραγματικότητας, οδηγεί σε κάτι που είναι έτοιμο να αυτοσυστηθεί σαν ΑΠΟΤΥΧΙΑ, με κεφαλαία γράμματα. Η “Δύση” έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει την “τρομοκρατία”: αντί αυτή να μειώνεται επεκτείνεται…  Υπό το φως μιας τέτοιας διαπίστωσης, η ερώτηση “δεν καταλαβαίνουν;” είναι κομβική. Θα μπορούσε να είναι και ανατρεπτική αν ο συλλογισμός κοντοσταθεί και προσθέσει το εξής “καχύποπτο” ερώτημα: … Μα είναι δυνατόν να μην καταλαβαίνουν εδώ και 15 χρόνια; Είναι δυνατόν να μην έχουν προσέξει πως η τρομοκρατία “τροφοδοτείται” απ’ την “αντιμετώπισή” της;
Διαφορετικά, μπροστά της λάμπει ο πειρασμός του (οργανικού) διανοούμενου: όχι, δεν καταλαβαίνουν (“αλλά εγώ ναι…”). Σ’ αυτόν ακριβώς τον δρόμο θα συνεχίσει το υπόλοιπο άρθρο του ο κυρ Πρεβελάκης: στη “Δύση” λείπουν οι κατάλληλοι “ηγέτες” που θα καταλάβουν και θα πράξουν τα δέοντα… Κοινότοπο συμπέρασμα· ποιος, όμως, είπε ότι οι καθηγητές γεωπολιτικής, ακόμα και οι σοβαροί ανάμεσά τους, έχουν να εκδηλώσουν κάτι άλλο από εκείνο που οι καταστασιακοί ονόμασαν εμμηνόπαυση της σκέψης;

Ευτυχώς η ιστορία του 20ου αιώνα μας άφησε κληρονομιά διανοούμενους πολύ καλύτερους. Ο Michel Foucault είναι ένας απ’ αυτούς· ένας απ’ τους τελευταίους. Στο προτελευταίο κεφάλαιο του Επιτήρηση και Τιμωρία: η Γέννηση της Φυλακής (τίτλος κεφαλαίου: ανομίες και εγκληματικότητα) ο εξαιρετικά οξυδερκής και διεισδυτικός Foucault “απαντάει” με πολύ ουσιαστικό τρόπο στον κυρ Πρεβελάκη (και σε κάθε άλλον με παρόμοιες απορίες). Και απαντάει στρατηγικά. Το θέμα του Foucault δεν είναι βέβαια η “τρομοκρατία”. Είναι η “εγκληματικότητα”, σε παλιότερες εποχές, όταν ο θεσμός της φυλακής και όλα τα γύρω του είχε πια καθιερωθεί. Όμως η απάντησή του είναι πλήρης και επίκαιρη, όσο ποτέ. Ας την παρακολουθήσουμε προσεκτικά, εμβάλλοντας μερικούς ελάχιστους αλλά αναγκαίους παραλληλισμούς. Ο τονισμός, με αραίωση, δικός μας:


Αν δεχτούμε πως ο νόμος έχει για προορισμό να καθορίζει τις παραβάσεις, πως το ποινικό σύστημα έχει σαν σκοπό να τις περιορίζει και πως η φυλακή αποτελεί το όργανο της καταστολής αυτής, θα πρέπει τότε να διαπιστώσουμε μια ολοσχερή αποτυχία. [Παραλ.: Αν δεχτούμε ότι οι στρατοαστυνομικές και ιδεολογικές εκστρατείες έχουν σαν στόχο την “αντιμετώπιση της τρομοκρατίας”, θα πρέπει τότε να διαπιστώσουμε μια ολοσχερή αποτυχία…]
Ή μάλλον – αφού, για να την εκφράσουμε με ιστορικούς όρους θα πρέπει να είμαστε σε θέση να υπολογίσουμε τις επιπτώσεις της ποινικής κράτησης στο ολικό επίπεδο της εγκληματικότητας – οφείλουμε να ομολογήσουμε πως είναι τουλάχιστον εκπληκτικό το ότι η διακήρυξη της αποτυχίας της φυλακής, εδώ και εκατόν πενήντα χρόνια, δεν εμπόδισε καθόλου την διατήρησή της. [Παραλ.: Ή μάλλον, οφείλουμε να ομολογήσουμε πως είναι εκπληκτικό το ότι η διακήρυξη της αποτυχίας της “αντιτρομοκρατίας” δεν εμποδίζει καθόλου την συνέχιση και κλιμάκωσή της…]
Ίσως, όμως, θα ήταν ορθό να αντιστρέψουμε το πρόβλημα και να αναρωτηθούμε σε τι χρησιμεύει η αποτυχία της φυλακής· σε τι ωφελούν τα διάφορα αυτά φαινόμενα που η κριτική δεν παύει να τα καταγγέλλει: διατήρηση της εγκληματικότητας, παρότρυνση στην υποτροπή, μεταμόρφωση του ευκαιριακού παραβάτη σε συστηματικό εγκληματία, οργάνωση ενός κλειστού χώρου εγκληματικότητας.

Μήπως δεν θα μπορούσαμε να δούμε σ’ όλα αυτά αντί για μιάν αντίφαση, κάτι σαν συνέπεια; Θα έπρεπε τότε να υποθέσουμε πως η φυλακή, και, χωρίς αμφιβολία, γενικότερα οι τιμωρίες δεν έχουν για σκοπό να καταργήσουν τις παραβάσεις· αλλά μάλλον να τις διαχωρίσουν, να τις κατανείμουν, να τις χρησιμοποιήσουν· πως στόχος τους είναι όχι τόσο να καθυποτάξουν εκείνους που είναι έτοιμοι να παραβιάσουν τους νόμους, αλλά πως τείνουν να εντάξουν την παράβαση των νόμων σε μια γενική τακτική καθυπόταξης.

Κοντολογίς, στόχος του ποινικού συστήματος δεν θα ήταν να “καταστέλλει” απλώς τις ανομίες, αλλά και να τις “διαφοροποιεί”, και να εξασφαλίζει τη γενική “οικονομία” τους. Και αν μπορεί κανείς να αναφερθεί σε μια ταξική δικαιοσύνη, δεν είναι μονάχα επειδή ο ίδιος ο νόμος ή ο τρόπος εφαρμογής του εξυπηρετούν τα συμφέροντα μιας ορισμένης τάξης· είναι επειδή ολόκληρη η διαφορική διαχείριση των ανομιών, μέσω του ποινικού συστήματος, αποτελεί μέρος αυτής της κυριαρχίας. Οι νόμιμες τιμωρίες θα πρέπει να επανατοποθετηθούν σε μιαν ολική στρατηγική των ανομιών. Έτσι μονάχα θα μπορούσε να εξηγηθεί η “αποτυχία” της φυλακής.

…η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Sarajevo.
Σημεία διακίνησης και ταχυδρομικές αποστολές.

 

http://www.sarajevomag.gr/entipa/teuhos_105/i105_p06_apotihia.html

Posted in: Uncategorized