Ο βαρύς μανδύας του Νόμου (μετά τον Νόμο, τι;)

Posted on 18 Ἰουνίου 2016

0


Ο βαρύς μανδύας του Νόμου (μετά τον Νόμο, τι;)

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Ο Νόμος ως κατηγορία και ως τάξη, που καθορίζει και ρυθμίζει τα ανθρώπινα πράγματα, έχει ένα ιδιαίτερο και σημαντικό για την κοινωνία και τον πολιτισμό ειδικό βάρος. Ως συμβολική τάξη στηρίζει και αναπαράγει-εδραιώνει την ταξική κοινωνία-πολιτισμό, την ενδυναμώνει και την περιφρουρεί ως άγρυπνος υλικός και διανοητικός (πνευματικός) φύλακας της εξουσίας. Διαπλέκεται στενά σε μια σχέση συμπληρωματικότητας και αλληλοκάλυψης ή επαλληλίας με την Ηθική και την Ιδεολογία, ακόμη δύο ισχυρά θεμέλια της εξουσίας, της καταπίεσης και εκμετάλλευσης, του κράτους και της άρχουσας τάξης.

Εκτός όμως από θεματοφύλακας του κράτους και της κυριαρχίας, είναι ο συνεκτικός ιστός, η δομική-συγκολλητική ουσία που διατηρεί τη συνοχή, τη συνέχεια και τη δομή τόσο των κοινωνιών-πολιτισμών όσο και των ίδιων των ανθρώπων. Συνέχει την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη, το πρόσωπο και την ταυτότητα του ατόμου. Όπως αντιστοίχως κάνει η Ηθική και η Ιδεολογία. Όλες αυτές οι κατηγορίες διατηρούν ουσιαστικά την ίδια τη ζωή, όπως ξέρουμε πλέον από τη σύγχρονη κοσμολογία και κβαντική: με την έννοια ότι το φαινόμενο της ύπαρξης και της ζωής φαίνεται να συνδέεται στενά με την «σκέψη», με τη συνείδηση, τελικά με την ιδεολογία, εμβαπτισμένες στις τρεις διαστάσεις το χώρου και της βαρύτητας, που καμπυλώνονται στη διεύθυνση του χρόνου. Έτσι, δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, εύκολο πράγμα να καταργήσεις και να υπερβείς τον Νόμο (όπως εξάλλου και την Ηθική και την Ιδεολογία). Ταυτίζεται, θα λέγαμε, μια τέτοια πράξη-κατάσταση, συμβολικά με τον θάνατο, με την κατάρρευση ή κατάργηση της ζωής, της ύπαρξης, της ανθρώπινης υπόστασης και ταυτότητας.

Αυτό, από τη σκοπιά της γνήσιας επανάστασης και της αναρχίας, σημαίνει πάρα πολλά. Για να υπερβείς τον Νόμο πρέπει να τον αντικαταστήσεις με κάτι αναλόγως δυνατό, ίσης ή ανώτερης αξίας και ειδικού βάρους, εξίσου συνεκτικού. Ή, αν όχι συνεκτικού, οπωσδήποτε καταλυτικού στοιχείου.  Ενός χαοτικού παράγοντα (όχι με τη συνήθη γλωσσική σημασία αλλά με τη μαθηματική-φυσική έννοια), που θα παράγει συνεχώς τάξη μέσα από την αταξία τυχαιότητα, και από την τάξη-ντετερμινισμό πάλι αταξία, και μετά πάλι αιτιοκρατία-τάξη, ντετερμινισμό εν μέσω χάους, σταθερότητα μέσα από την αστάθεια και το αντίστροφο, στο διηνεκές. Άρα δεν χρειαζόμαστε κάτι συνεκτικό ή σταθερό, αλλά έναν ριζικά διαφορετικό και επαναστατικό συγκροτησιακό παράγοντα, δηλαδή το χάος. Το χαοτικό στοιχείο παίζει τον ρόλο καταλύτη και όχι συγκολλητικής ουσίας (τον ρόλο αυτό πιθανόν θα αναλαμβάνουν άλλα στοιχεία-παράγοντες), που αναδομεί και αναδημιουργεί συνεχώς νέες δομές, συνθήκες, καταστάσεις, συλλογές, σύνολα, άτομα, ατομικότητες, ιδιαιτερότητες-ιδιορρυθμίες, σταθερές, ασυνέχειες, πιθανοκρατικές καταστάσεις και περιστάσεις, συγκυρίες, αντιθέσεις, συγκρούσεις και συνθέσεις. Το πιθανό, το παράδοξο, το εν δυνάμει θα είναι καθοριστικός παράγοντας για την πραγματική ζωή, την εξέλιξη, την ανθρώπινη κατάσταση, όπως ακριβώς συμβαίνει στο σύμπαν.

Είναι σοβαρό και κρίσιμο-κομβικό σημείο-ζήτημα με τι θα αντικαταστήσεις τον Νόμο, την Ηθική, την Ιδεολογία. Αν δεν προσέξεις, μπορεί να διαλυθείς, να εξαϋλωθείς, χωρίς να πειράξεις την εξουσία, μπορεί να καταστραφείς και να χαθείς ως άτομο και ως πολιτισμός. Ο αναρχικός και η αναρχία έχουν επίγνωση αυτών των ζητημάτων και δεν παίζουν με την επανάσταση όπως ένας απρόσεχτος έφηβος πειραματίζεται άστοχα και απερίσκεπτα με τις εμπειρίες της ζωής, με την επιφανειακή άρνηση και εξέγερση. Η γνήσια επανάσταση και ο επαναστάτης ξέρουν ότι αναλαμβάνουν μια πολύ σοβαρή ευθύνη και μια σημαντικότατη, ηθικά και οντολογικά, δράση-πράξη. Πρόκειται για μια κατάσταση η οποία μόνο ως τραγική μπορεί να χαρακτηρισθεί.

Κάτι τελευταίο αλλά καθόλου υποδεέστερο, ως προς τη σημασία του και την αξία του: ο Νόμος δεν φοβάται αναγκαστικά το χάος, δεν κινδυνεύει εξ ορισμού από αυτό. Αντίθετα, και ο καπιταλισμός το γνωρίζει αυτό πολύ καλά, το χάος μπορεί να θρέφει και να ανανεώνει τον Νόμο. Συχνά ο Νόμος χρησιμοποιεί το χάος για να επιβάλει και πάλι την Τάξη κι έτσι να επιβεβαιώνεται και να εδραιώνεται. Υπό προϋποθέσεις μονάχα, το χάος μπορεί να επιφέρει την άρση και αναίρεση του Νόμου, να γίνει μ’ άλλα λόγια ο τάφος του. Όταν δηλαδή πλήττει θανάσιμα και ανεπανόρθωτα τα δομικά θεμέλια του Νόμου, όταν σπάει τα πήλινα πόδια του, ώστε αυτός να μην μπορεί να αναπαράγεται, να ανανεώνεται και να ενδυναμώνεται. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την παράδοξη και απείθαρχη αταξία, την αστάθεια και ρευστότητα που η δημιουργική δύναμη του χάους παράγει .

17/6/2016

Posted in: Uncategorized