Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ

Posted on 1 Αὐγούστου 2016

0


Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ

Από τον Δημήτρη Φασόλη

Τι θα φέρει η πιθανή διάλυση της ΕΕ; Θα λειτουργήσει καταλυτικά προς την απελευθέρωση της ανθρωπότητας μέσα από μια επαναστατική ενότητα, μια νέα παγκοσμιότητα-οικουμενικότητα-καθολικότητα; Ή θα ενισχύσει τον τοπικισμό-εθνικισμό-ρατσισμό-φασισμό; Η παρούσα κατάσταση των κοινωνιών δείχνει μάλλον ότι κυριαρχεί η δεύτερη προοπτική. Ότι το σύνθημα «έξω από την ΕΕ» και «να διαλυθεί τώρα η λυκοφιλία των αφεντικών – η ΕΕ», ενδυναμώνουν το στρατόπεδο του συντηρητισμού και της αντιδραστικής αναδίπλωσης και ανασυγκρότησης του καπιταλισμού. Σε εθνικό και τοπικό πια επίπεδο. Διότι οι κοινωνικές, ιδεολογικές και πολιτικές δυνάμεις που συμβάλλουν στην αποδόμηση της ΕΕ είναι κατεξοχήν αντιδραστικές και αντεπαναστατικές δυνάμεις.

«Η νέα, επαναστατική κοινωνία γεννιέται μέσα στα σπλάχνα της παλιάς κοινωνίας»

Ας μην ξεχνάμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι μόνο ένας οικονομικός-τεχνοκρατικός θεσμός που εκφράζει τα συμφέροντα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Είναι επίσης – και πολύ περισσότερο – μια ιδέα πανανθρώπινη, οικουμενική και γι’ αυτό επαναστατική. Την εμπνεύστηκαν αξιόλογοι φιλόσοφοι, πολιτικοί φιλόσοφοι, σοφοί επιστήμονες και επαναστάτες. Οι άνθρωποι βαθιά μέσα τους ξέρουν ότι είναι καλύτερα να βρίσκονται ενωμένοι και να συνεννοούνται για τα μεγάλα ζητήματα της ανθρωπότητας, τα οποία έτσι κι αλλιώς είναι παγκόσμια, όπως επίσης για να πορεύονται με ειρήνη αλλά και να είναι πιο δυνατοί στις προκλήσεις του μέλλοντος. Γι’ αυτό η ιδέα της ΕΕ πάντα δελέαζε και ασκούσε αίγλη στον κόσμο. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος για τον οποίο την ιδέα αυτή εκμεταλλεύτηκαν όχι μόνο προοδευτικοί αλλά κάθε είδους εξουσιαστές, ακόμη και αυτός ο Χίτλερ. Οι ιδέες πάντως δεν πεθαίνουν εύκολα, αντιθέτως συχνά αποδεικνύονται πιο ισχυρές από τις ανθρώπινες προθέσεις ή επιδιώξεις των εξουσιών και είναι αυτές που σπρώχνουν την ιστορία μπροστά, ξετυλίγοντας νέες ιστορικές διαδικασίες, δυνατότητες και προοπτικές. Γι’ αυτό και μια αναρχική επαναστατική φιλοσοφία δεν μπορεί παρά να οραματίζεται και να παλεύει για τον διεθνισμό και φυσικά για την Ελεύθερη Ενωμένη Ευρώπη, η οποία θα γεννηθεί μέσα από τα σπλάχνα (τη δημιουργική αποδόμηση και ανασυγκρότηση) της υπάρχουσας ΕΕ.

Ναι, λοιπόν, η ΕΕ και κάθε άλλη διακρατική (κυρίως οικονομική και λιγότερο πολιτική) ένωση είναι οπωσδήποτε ενώσεις των αφεντικών-καπιταλιστών. Άλλο όμως είναι να εξελίσσεται ο καπιταλισμός προς νέες μορφές και δομές που ανοίγουν ιστορικές προοπτικές μετάβασης ή/και υπέρβασης των παλιών ιδεών-νοοτροπιών (αυτό εξάλλου έκανε σε ιστορικές περιόδους το αστικό σύστημα). Πρόκειται για μια εξέλιξη θετική και εν δυνάμει επαναστατική-υπερβασιακή-απελευθερωτική. Και άλλο είναι το πισωγύρισμα σε παλιές προκαταλήψεις και –ισμούς. Το κλείσιμο της σκέψης σε στενά όρια, εθνικά σύνορα, σε κάθε είδους σκουριασμένες και αραχνιασμένες παρωπίδες είναι μια αρνητική-αντιδραστική εξέλιξη – και άρα αντεπαναστατική. Βέβαια το προς τα πού θα πάει η κρίση και η διαδικασία αποδόμησης της καπιταλιστικής ΕΕ, θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, από την εξέλιξη κυρίως της ιδεολογίας και της συλλογικής συνείδησης, από τα «κάτω».

Όταν λέω για άνοιγμα προοπτικών, εννοώ ότι η διαδικασία «εκδίπλωσης» και ανάπτυξης-μετασχηματισμού του παγκόσμιου καπιταλισμού, πέρα από τα αρνητικά στοιχεία στο επίπεδο της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης, κυοφορεί και θετικές εξελίξεις, όπως και κάθε προοδευτική  ιστορική διαδικασία στον ταξικό πολιτισμό (διότι η ιστορία δεν είναι γραμμική – υπάρχουν και οπισθοδρομήσεις). Αυτό είναι αυτονόητο όχι μόνο για τη μαρξιανή αλλά και για κάθε γνήσια επαναστατική σκέψη. Έτσι όταν καταγγέλλεις για βαρβαρότητα την ΕΕ ή την «παγκοσμιοποίηση», επέκταση και επικράτηση του καπιταλισμού σε πλανητικό επίπεδο, δε λες κάτι το καινούριο και εποικοδομητικό για την κοινωνική ανατροπή-επανάσταση. Είναι σα να λες ότι είτε είσαι μέσα στη φυλακή είτε έξω είναι το ίδιο, αφού η κοινωνία είναι φυλακή. Το να είσαι έξω όμως σου δίνει τη δυνατότητα να κάνεις περισσότερα πράγματα, ανοίγει προοπτικές. Δικό σου θέμα βέβαια είναι το πώς θα εκμεταλλευτείς αυτές τις προοπτικές και τις όποιες ευκαιρίες.

Οι ασυνείδητες ιστορικές δυνάμεις και εξελίξεις της κοινωνικοοικονομικής δομής

Ο καπιταλισμός σύμφωνα με τη μαρξιανή ανάλυση εξελίσσεται σε ανώτερες σφαίρες, σε νέες ποιότητες και σχέσεις, οι οποίες δημιουργούν (εν μέσω βαρβαρότητας, βέβαια, αφού δε μιλάμε ότι γίνεται αγγελική η κοινωνία, έτσι ξαφνικά) νέες δυνατότητες και ρήγματα στην κυρίαρχη ιδεολογία και την εξουσία, ενώ παράλληλα εξελίσσεται και η συλλογική συνείδηση. Έτσι η ιστορική εξέλιξη έχει ένα ασυνείδητο κομμάτι. Δηλαδή ο καπιταλισμός μετασχηματίζεται με ασυνείδητες διαδικασίες, που ξεφεύγουν ακόμη και από τις προθέσεις των εξουσιαστών και της αστικής τάξης. Στη σημερινή φάση παγκοσμιοποίησης, μπορεί η Γερμανία να είναι η ισχυρότερη οικονομία στην Ευρώπη και να επωφελείται από την ΕΕ, όμως αυτό είναι κάτι θεμελιακό για τον καπιταλισμό. Θα μπορούσε να είναι μια άλλη χώρα στη θέση της, ατμομηχανή της καπιταλιστικής οικονομίας. Το να λέμε ωστόσο ότι ζούμε σε μια «γερμανική Ευρώπη» είναι απλοϊκό και αφελές, στο βαθμό που παραγνωρίζει τις σύνθετες δομές και σχέσεις που συνθέτουν τον παγκόσμιο καπιταλισμό και συγκεκριμένα τις αλληλεξαρτήσεις στον ευρωπαϊκό χώρο.

Έτσι η τάση της Γερμανίας να μπει μπροστά στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού καπιταλισμού οδηγεί ασυνείδητα σε εξελίξεις, με γνώμονα φυσικά το ενστικτώδες κίνητρο του κέρδους και της δομικής ολοκλήρωσής της. Οι εν λόγω εξελίξεις ωστόσο έχουν σίγουρα και ευνοϊκές προοπτικές για την προοδευτική κοινωνική αλλαγή και την αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης. Οπωσδήποτε, η ενοποίηση αγορών φέρνει και σταδιακή ενοποίηση και επικοινωνία ανθρώπων, λαών και πολιτισμών, το άνοιγμα των συνόρων, έστω σε επίπεδο διαχείρισης, που όμως έχει σημαντική συμβολική σημασία.

Χαρακτηριστική είναι η στάση της Γερμανίας στο μεταναστευτικό ζήτημα: η μόνη πραγματικά φιλελεύθερη (με την πολιτική σημασία) και αντι-ξενοφοβική στάση. Όλες οι άλλες χώρες και εθνικές αστικές τάξεις κλείστηκαν στο καβούκι τους. Αν και για τους στρουθοκαμήλους, αριστερά και δεξιά, αυτή ήταν μια επιλογή προώθησης των καπιταλιστικών συμφερόντων για την εκμετάλλευση εργατικού δυναμικού, φτηνού και εξειδικευμένου. Σωπάστε καλέ! Κι εγώ που νόμιζα ότι το έκανε η Μέρκελ για την ψυχή της μαμάς της! Κι όμως, αυτή η κίνηση είναι ακριβώς στην κατεύθυνση που περιέγραψα παραπάνω: οπωσδήποτε θετική σε σύγκριση με το κλείσιμο των συνόρων, την ξενοφοβική και ρατσιστική αντίδραση κυβερνήσεων και κοινωνιών-λαών. Και πάλι οι αφελείς ή κακοπροαίρετοι βγήκαν και είπαν: «είδατε, το έπαιξε καλή η Γερμανία, αλλά αμέσως μετά το όχι των άλλων κρατών έκανε την πάπια, οποία υποκρισία!»… ή κάπως έτσι τέλος πάντων. Είναι η γνωστή τακτική του να προσαρμόζω την πραγματικότητα στο εγκεφαλικό μου σχήμα. Η απάντηση: εδώ ακριβώς φαίνεται ότι η Γερμανία δεν κάνει ό,τι θέλει, άρα πού είναι η γερμανική Ευρώπη;

Κατά συνέπεια ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η ενοποίηση και η διασύνδεση που φέρνει ο σύγχρονος παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός δεν είναι προτιμότερη από τον κατακερματισμό, τον τοπικισμό, τον εθνικισμό και την επιστροφή στο παλιό κράτος έθνος με τα κλειστά σύνορα, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό; Διότι μπορεί παράλληλα με την παγκοσμιοποίηση-διεθνοποίηση του εξουσιαστικού συστήματος να συνυπάρχουν και ο τοπικισμός, ο έλεγχος του πληθυσμού και η εξουσία σε μικροεπίπεδο (τοπικό-αυτοδιοικητικό, εθνικό), όμως και πάλι αυτό δεν είναι κάτι το καινούριο. Οι αντινομίες ανέκαθεν υπήρχαν σε κάθε κοινωνική δομή και ιστορική διαδικασία, πόσο μάλλον στον καπιταλισμό που είναι φύσει και θέσει αντινομικός, στηρίζεται στις αντιφάσεις του και εξελίσσεται μέσω αυτών. Σημασία έχει το ποιες τάσεις θα κυριαρχήσουν τελικά, ποιες δυνάμεις θα αναδειχτούν και αν θα αναπτυχθούν προς θετική κατεύθυνση οι περιβόητες παραγωγικές δυνάμεις, ώστε συγκρουόμενες με τις παραγωγικές σχέσεις να οδηγήσουν στον κοινωνικοοικονομικό μετασχηματισμό και τελικά στην ανατροπή του καπιταλισμού. Εξάλλου η νέα επαναστατική συνθήκη δεν θα προκύψει εκ του μηδενός, αλλά μέσα στα σπλάχνα της καπιταλιστικής κοινωνίας: όχι ως δια μαγείας, αλλά λόγω ιστορικών πιέσεων, αντιφάσεων και αναγκαιοτήτων.

Συνεπώς, το να υποστηρίζουν οι αριστεροί και δεξιοί στρουθοκάμηλοι το πισωγύρισμα και το κλείσιμο σε εθνικές οικονομίες, ως λύση στην εκμετάλλευση και την παγκοσμιοποίηση – και πολύ περισσότερο ως επαναστατική προοπτική – είναι τουλάχιστον παράλογο και πολύ επιζήμιο για την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης. Οι παλιές αστικές δυνάμεις και τάξεις, όπως η αγγλική, επιθυμούν την αναδίπλωση. Το ερώτημα είναι αν θα τα καταφέρουν και αυτό αφορά και τη στάση και θέση των κινημάτων και των επαναστατών.

Συνεχίζεται…

πηγή:

https://iamarevi.wordpress.com/2016/07/07/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7-%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B7/

Posted in: Uncategorized