Συλλογική Αλληλεγγύη και Covid-19 στη Λατινική Αμερική

Posted on 21 Ἀπρίλιος 2020

0


Συλλογική Αλληλεγγύη και Covid-19 στη Λατινική Αμερική

 

https://www.provo.gr/covid-movements-latinamerica/

«Υπάρχει ο καιρός για αγώνα, ο καιρός για πόλεμο και ειρήνη, και υπάρχει και ο καιρός των πανδημιών» γράφει η Dilei στο Whatsapp. Είναι μέλος του Κινήματος των Ακτημόνων Εργατών (Movimiento Sin Tierra, MST) στη πολιτεία της Παραΐμπα, στα βορειοανατολικά της Βραζιλίας, και εξηγεί πως η οργάνωση αντιμετωπίζει την παρούσα κατάσταση. Μέσα στους καταυλισμούς και τους οικισμούς του MST αποφασίστηκε κανένας να μην έρχεται ή να βγαίνει από τη πόλη: όλοι χρειάζεται να αφοσιωθούν στην υγεία και την παραγωγή φαγητού μέσα στη κοινότητα.

«Ο ευρύτερος πληθυσμός θα χρειαστεί πολύ φαγητό στην ερχόμενη περίοδο», γράφει η Dilei. Το MST προτείνει οι κυβενρήσεις των πολιτειών να αγοράσουν μέρος της παραγωγής τους για να εφοδιάσουν νοσοκομεία και άλλες κρίσιμους τομείς. Στο Περναμπούκο και το Μαρανάο, το MST διανέμει φαγητό στους ανθρώπους που ζουν στο δρόμο, και σε αρκετές πολιτείες έχει προσφέρει τις υποδομές του ως νοσοκομεία πρώτων βοηθειών.
Για να εμποδιστεί η μετάδοση και να απομονωθούν, τα αγροτικά κινήματα αυτοχθόνων και γεωργών σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική έχουν μπλοκάρει την πρόσβαση στους έξω.
Οι οργανώσεις που αποτελούν την CONAIE (Συνομοσπονδία Αυτόχθονων Εθνών του Εκουαδόρ) αποφάσισε να κλείσει τις εισόδους στις κοινότητες της, να ενεργοποιήσει τις φρουρές αυτοχθόνων, να αναστείλει τις αγορές, και να σχεδιάσει και να εφαρμόσει άλλα πρωτόκολλα για την αναχαίτηση της πανδημίας. Η απομόνωση είναι συνταγματικό δικαίωμα των 14 αυτόχθονων εθνών και των 18 αυτόχθονων ομάδων στο Εκουαδόρ.
Στο νότο της Κολομβίας, τα τοπικά συμβούλια που αποτελούν το Περιφερειακό Αυτόχθον Συμβούλιο  της Κάουκα (CRIC) εφάρμοσε παρόμοια σχέδια. Στις 27 Μάρτη, το συμβούλιο της φυλής Τοτοροέζ αποφάσισε να περιορίσει την πρόσβαση στους εξωτερικούς πληθυσμούς, «για να διατηρήσει την φυσική, ψυχική και πνευματική αρμονία, και να αποτρέψει την άφιξη και διάδοση της πανδημίας του Covid-19».
Γενικά οι αυτόχθονες πληθυσμοί δεν χρειάζονται αστυνομία για να διατηρήσουν την τάξη, καθώς έχουν τους δικούς τους κοινοτικούς φύλακες. Ένα παρόμοιο μονοπάτι ακολούθησαν και οι Ζαπατίστας: ανακοίνωσαν στις 16 Μαρτίου πως οι κοινότητές τους (που ονομάζονται «caracoles») θα κλείσουν. Σε μια δημόσια τοποθέτηση, οι Ζαπατίστας ανακοίνωσαν «κόκκινο συναγερμό», έκαναν έκκληση για συλλογική φροντίδα υγείας, και είπαν πως είναι σημαντικό «να μη χαθεί η ανθρώπινη επαφή», αλλά αντίθετα να προσαρμοστούν οι μέθοδοι και οι μορφές της.
Σε αγροτικές περιοχές της δικής μας Λατινικής Αμερικής, αγρότες, αυτόχθονες λαοί και άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής με έλεγχο πάνω στη ζωή τους αποφάσισαν να κλείσουν τις περιοχές τους, καθώς γνωρίζουν πως μπορούν να συντηρήσουν τις ζωές τους για μια περίοδο βασισμένοι στην αυτόνομη παραγωγή τροφής, η οποία σε κάποιες περιπτώσεις, όπως των Ζαπατίστας, είναι οργανική.
Η μεγαλύτερη πρόκληση για τα κινήματα, ωστόσο, είναι οι αστικές περιοχές, όπου τόσο οι ταξικές διαφορές και το κράτος έχουν πολύ πιο φανερή παρουσία από ότι στην ύπαιθρο. Η απομόνωση δεν είναι το ίδιο για της οικογένειες της μέσης τάξης, στα άνετα σπίτια τους που είναι έτοιμα α να αντιμετωπίσουν τις καιρικές συνθήκες όλου του χρόνου, με εκείνη στις λαϊκές γειτονιές, όπου οικογένειες ζουν στοιβαγμένες και πρέπει να αντιμετωπίσουν ακραίο κρύο ή ζέστη, την έλλειψη σωτής αποχέτευσης και λίγο φαγητό. Οι μεσοαστικές οικογένειες έχουν έναν υπολογιστή ανά άτομο, ενώ οι φτωχότερες οικογένειες μπορεί να έχουν έναν ή κανένα.
Στο Μοντεβιντέο της Ουρουγουάης, έχουν οργανωθεί κάπου μεταξύ 70 και 100 γευμάτων γειτονιάς (ollas populares) από συνδικάτα και τοπικές οργανώσεις. Κάποια συνδικάτα παίρνουν έτοιμο φαγητό και προμήθειες σε φτωχές και εργατικές περιοχές της πόλης, ενώ άλλα πραγματοποιούν αυτοοργανωμένα κοινοτικά γεύματα, από τα οποία τώρα υπάρχουν κάμποσα.
Ο Pablo Elizalde, μέλος του εργατικού συνδικάτου των δικηγόρων, μοιράστηκε μια ενδιαφέρουσα σκέψη, η οποία προέκυψε από τις αλληλεπιδράσεις του με ανθρώπους σε διαφορετικές γειτονιές τις προηγούμενες μέρες: «Οι κοινωνικές πολιτικές [πάνω από 15 χρόνια προοδευτικών κυβερνήσεων] προκάλεσε την απώλεια των ηγετών γειτονιάς ως φιγούρες αναφοράς, και αυτό που απέμεινε είναι κρατικοί θεσμοί», είπε. Το κράτος όμως είναι ψυχρό και απόμακρο, κατανοεί μόνο αριθμούς και δεδομένα, και για αυτό είναι ανίκανο να φροντίσει και να συγχρωτιστεί.
Από τη φαβέλα Μάρε στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ο Timo εξηγεί πόσο δύσκολο είναι να πλύνεις τα χέρια σου τακτικά σε περιοχές που το νερό δεν είναι διαθέσιμο. Οι αγορές των καλλιεργητών έχουν ανασταλλεί, πράγμα που περιπλέκει πολλά πράγματα. Συμφωνούμε πως μια από αυτές τις βασικές δυσκολίες είναι οι άνδρες, που νομίζουν πως έχουν ανοσία. Καταλήξαμε πως σε κάθε άνδρα ζει ένας μικρός Bolsonaro: βίαιος και αυταρχικός, που κοιτά το κόσμο αφ’ υψηλού.
Η κολεκτίβα Mujeres Creando στη Λα Πάζ, πρόσφεραν το σπίτι τους που ονομάζεται «Virgen de los Deseos» σε 12 γυναίκες και παιδιά που εγκαταλείφθηκαν στα σύνορα έτσι ώστε να μπορέσουν να απομονωθούν, σύμφωνα με μια επιστολή από την María Galindo.
Στις πόλεις της Αργεντινής, κοινοτικά εστιατόρια (από τις οποίες υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες δημιουργημένες από μια πληθώρα ομάδων, που ποικίλουν από θρησκευτικές ομάδες ως λαϊκά κινήματα) έχουν γεμίσει. Ξέρουμε πως οι αυτόνομοι χώροι είναι συνήθως μικροί. Στις 12 Ιουλίου η γειτονιά Γιάγια στη περιφέρεια της πόλης της Κόρδοβα, οργάνωσε δείπνο όπου «33 παιδιά έχουν φαγητό χάρη στη συνεργασία του τοπικού ιερέα και των «διανθρωπιστών» 9μελών της εκπαιδευτικής κολεκτίβας Διανθρωπιστικό Πανεπιστήμιο), που προσφέρουν 50 μερίδες δύο φορές την εβδομάδα».
Οι «carreros» όμως που μαζεύουν χαρτόνια, οι ανακυκλωτές, και οι τεράστιες ομάδες ανθρώπων που ζουν από ότι μπορούν να βρουν στα σκουπίδια, έχουν και αυτοί ανάγκη φροντίδας. Ποιος μπορεί να τους πει να μείνουν στο σπίτι στη διάρκεια της πανδημίας;
Στις αστικές περιφέρεις της Λατινικής Αμερικής η λέξη «teletrabajo», που σημαίνει την τηλεργασία μέσω διαδικτύου, δεν υπάρχει. Το κράτος θεωρεί του φτωχούς και τους εργαζόμενους πρόβλημα της δημόσιας τάξης. Το μόνο πράγμα που πραγματικά υπάρχει εδώ είναι η αλληλεγγύη μεταξύ των φτωχών. Για αυτό οι «λαϊκοί ιερείς» άνοιξαν τις ενορίες τους, τις μετέτρεψαν σε αποθήκες τροφίμων και κοινοτικά εστιατόρια. Η συλλογικότητα Pelote de Trapo, η οποία βοηθά παιδιά των δρόμων, προσφέρει γεύματα σε περίπου διακόσια παιδιά κάθε δυο μέρες, με τα δικά της μέσα.
Τελειώνω αυτή τη σύντομη περιοδεία της ηπείρου με την Λαϊκή Οργάνωση της Ανεξάρτητης Αριστεράς – Francisco Villa στη Πόλη του Μεξικού. Η οργάνωση αποτελείται από εννιά οικισμούς, οι μεγαλύτερη των οποίων είναι στην Ιζταπαλάπα, στη Λα Πολβορίλα και στην κοινότητα Ακαπατζίνγκο, που αποτελούνται από 600 οικογένειες· καθώς και οχτώ ακόμη οικισμούς σε άλλα διαμερίσματα της πόλης, με τουλάχιστον 50 στο καθένα τους.
Έχουν κλείσει τις γειτονιές τους, δουλεύουν με βάρδιες και κατά ομάδες για φτιάξουν μάσκες και απολυμαντικά τζέλ, και χρησιμοποιούν το ραδιόφωνο και τις εφημερίδες για να επικοινωνούν και να δίνουν οδηγίες για την αυτοπροστασία και την υγεία. Το σημαντικότερο πράγμα είναι η απόφασή τους να συνεχίσουν να οργανώνονται υπό αυτές τις συνθήκες: ξέρουν πως δίχως οργάνωση, θα είναι μόνοι τους.
Συλλέγουν φάρμακα και φαγητό, και οργανώνουν κοινοτικά γεύματα για τους πιο ευάλλωτους ανθρώπους. Καλλιεργούν αστικούς κήπους, δημιουργούν χώρους καραντίνας, οργανώνουν ομάδες φροντίδας παιδιών, και λένε πως επίσης θα «δουλέψουν μέσα από τα συναισθήματά τους». Ξέρουν πως το νερό είναι η πιο βασική και σπάνια ανάγκη, στο Ακαπατζίνγκο έχουν μια δεξαμενή συλλογής βρόχινου  νερού.
Έχω διαβάσει πολύ λίγα πράγματα για αυτές τις δραστηριότητες στο διαδίκτυο. Η γνώση μου των εμπειριών που καταγράφω παραπάνω είναι καρπός συζητήσεων και ανταλλαγών, τις οποίες θα συνεχίσω να περιγράφω σε μελλοντικά άρθρα. Συμπερασματικά: χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο και χρειάζεται οργανωθούμε για να διατηρήσουμε τις κοινότητές μας ζωντανές, καθώς αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να συντηρηθεί και να αναπαραχθεί η ζωή. Η καλοσύνη στους ανθρώπους έρχεται μέσα από την κοινότητα και την συντροφικότητα.
Raúl Zibechi
Πηγή: (ισπανικά) και (αγγλικά)
Posted in: Uncategorized